Derin Kazı Destekleme (İksa) Sistemleri Nelerdir ?

• Fore Kazık Ve Ankrajlı İstinat

Fore kazık ve ankrajlı istinat yapısı; düşey yönde fore kazıklar ve yatayda öngermeli ankrajlar ile desteklenmiş bir yapıdır. Ankraj sistemleri; zemin, çevre yükler, zemin suyu, deformasyon kriterleri vb. faktörlere bağlı olarak göğüsleme kirişleri üzerinden ön germe uygulayarak fore kazıkların duraylılığını sağlar.

İksa sisteminin inşasına öncelikle düşey elemanlar olan forekazıkların imalatı ile başlanır. Fore kazıklar farklı kapasite ve boyuttta makine ve ekipmanlar kullanılarak inşa edilebilir. Delgi esnasında zemin şartlarına, yer altı su durumuna, kazık boyuna ve kullanılan ekipman kapasitesine bağlı olarak muhafaza (kılıf) borusu kullanılarak veya bentonit çamuru kullanılarak yapılabilir.

Fore kazıkların inşası tamamlandıktan sonra fore kazıklar en üst seviyede bir başlık kirişi ile birbirine bağlanır. Başlık kirişi boyutları proje gereksinimleri ve fore kazık çapına göre değişken olabilir. Daha sonra kademeler halinde kazı yapılarak geoteknik projeye uygun seviyeler ve aralıklarda ankrajlar ve kuşaklama kirişleri inşa edilir. Böylece yukarıdan aşağıya doğru iksa sistemi kazıya paralel olarak imal edilir.

Çevre şartlarına bağlı olarak öngermeli ankrajların uygulanamayacağı durumlarda, düşey fore kazık elemanları kazı içerisinden kademeler halinde göğüsleme kirişlerine dayanan destek boruları veya kirişleri (strut) ile de desteklenebilir.

• Mini Kazık Ve Ankrajlı İstinat

Mini kazıklı ankrajlı bir istinat yapısında fore kazıklı ankrajlı bir iksa sistemine göre tek fark düşey yöndeki elemanların daha küçük çaplı mini kazıklar ile oluşmasıdır. Bu sistemde de fore kazıklı ankraj sistemine benzer olarak mini kazıklar yatayda ön germeli ankrajlar ile desteklenir.

Mini kazıklar tipik olarak çapları 25cm ile 40cm arasında olan düşey elemanlardır. Mini kazıklar

  • Delgi
  • Donatının yerleştirilmesi ve
  • Beton dökülmesi

sıralaması ile inşa edilir. Mini kazıkların inşası tamamlandıktan sonra; mini kazıklar en üst seviyede bir başlık kirişi ile birbirine bağlanır. Başlık kirişi boyutları proje gereksinimleri ve mini kazık çapına göre değişken olabilir. Daha sonra kademeler halinde kazı yapılarak geoteknik projeye uygun seviyeler ve aralıklarda ankrajlar ve kuşaklama kirişleri inşa edilir. Böylece yukarıdan aşağıya doğru iksa sistemi kazıya paralel olarak imal edilir.

• Zemin Çivili Esnek Duvar

Zemin çivili ya da pasif ankrajlı iksa sistemi, yukarıdan aşağıya doğru kademeler halinde inşa edilir. Bu sistemde öncelikle düşeyde 1.5m ile 2.0m kademeler halinde yapılan kazıya paralel olarak zemin çivileri inşası tamamlanır. Zemin yüzeyine çelik hasır donatı yerleştirilerek, zemin çivilerinin kafaları plaka ve somunlar ile bağlanır. Daha sonra kazı kademesi ikinci tabaka püskürtme beton ile kaplanır ve bir sonraki kazı kademesine geçilir.

Kazı derinliği, çevre yükler, yer altı suyu durumu, zemin koşulları gibi koşullara bağlı olarak zemin çivisi boy ve aralıkları değişkenlik gösterir.

• Püskürtme Beton (Shotcrete)

Püskürtme beton, yüksek hava basıncı ile bir yüzeye püskürtülen ve kendi kendine sıkışan betondur. İksa sistemlerinde zemin yüzeyine serilen çelik hasır donatının zemin çivileri ya da pasif ankrajlar ile desteklenmesinin ardından üzerine serilen püskürtme beton ile sistem tamamlanmış olur. Uygulama hızı ve ekonomik olması sebebiyle zemin koşullarına bağlı olarak tercih edilen bir derin kazı destekleme sistemidir.

Derin Kazı Destekleme (İksa) Yöntemleri Nelerdir ?

Ankraj en basit şekliyle, istinat yapıları, kazıklı temeller, köprü yaklaşımları, şevler, kıyı yapıları veya diğer mühendislik yapıların yatay ve düşey hareketi engelleyerek stabilizasyonunu sağlayan, zemin veya kayaya sabitlenerek yerleştirilen, çekme kuvvetlerine maruz kalan elemanlar olarak tanımlanabilir. Kısa bir tanımla ise yapılarda çekme ve basınç kuvvetlerinden dolayı oluşabilecek devrilme momentlerini karşılayarak zemine veya kayaya aktaran elemanlar olarak da tanımlanabilir.